लेयर्स कुखुरापालन तरिका

परिचय

लेयर्स कुखुरापालन मुख्यतया अण्डाको लागि गरिन्छ । नेपालको सवै क्षेत्र तथा स्थानहरू (तराई, मध्य पहाड र उच्चपहाड) मा लेयर्स पालन गर्न सकिन्छ । लेयर्सले धैरै गर्मी तथा धेरै जाडो सहन

नसक्ने र मृत्यू समेत हुने भएकोले धेरै गर्मी हुने क्षेत्रहरू तथा धेरै जाडो हुने क्षेत्रहरूमा सहजरूपमा लेयर्स पालन कठिनाई हुन्छ । त्यस्ता क्षेत्रहरूमा सहजरूपमा लेयर्स पालन गर्न उपयुक्त तापक्रम व्यवस्थापन गर्नुपर्ने हुन्छ ।

जातहरु

अण्डा उत्पादनका लागि संसारभर विभिन्न जातका कुखुराहरू लोकप्रिय छन् । नेपालको हकमा खैरो  रंगको अण्डा मन पराइने भएको हुँदा खैरो अण्डा उत्पादन गर्ने हाइलाइन, लोह् म्यान, एचएनएन, हाइसेक्स, नोभोजेन आदि जातहरू पालन गर्दैआइएको छ ।

रानीखेत

रानीखेत रोगले कुखुराको श्वास–प्रश्वास प्रणाली र स्नायु प्रणाली प्रभावित भई कुखुराले सास फेर्न कठिन महसुस गर्दछ

। कुखुराको चुच्चो र नाकबाट पानी जस्तो बाक्लो पदार्थ निस्किन्छ र कुखुराले टाउको झट्काल्ने र घाटी तान्ने गर्दछ । यस रोग लागेमा कुखुरा एकै ठाँउमा फनफन घुम्ने, पछाडि हिड्ने, पखेटा र खुट्टाको प्राणघात हुने र घाटि बटार्ने हुन्छ साथै कुखुराले हरियो रंगको निकै गन्हाउने छेर्दछ ।

घरेलु उपचार ः

आँपको रुखको सुकेको बोक्रालाई धुलो बनाएर १ लिटर पानीमा ५ ग्राम हालेर कुखुरालाई खानेपानीसंगै दिनुपर्दछ ।

घिउकुमारीको पातलाई मसिना टुक्राहरु बनाएर पानीमा खान दिनुपर्दछ ।

खोरकोसरसफाईमा ध्यान दिनुपर्दछ ।

कक्सिडियोसिस

बाह्रय कक्सिडियोसिसका लक्ष्यणमा धेरैजसो प्वाँख खस्रो हुने, रगतको कमी हुने हुन्छ । आन्द्रामा हुने

कक्सिडियोसिसमा आन्द्रामा घाउ भई दिसामा रगत देखिन्छ ।

घरेलु उपचार ः

लौकालाई धेरै साना मसिना टुक्रा पारेर पानीमा मिसाई कुखुरालाई खुवाउनुपर्दछ ।

संक्रमणको बेलामा खोरभित्र सोत्तर सुख्खा राख्ने र प्रत्येक १०० वर्ग फिटमा ५–७ केजीको दरले

चुना छर्किनु पर्दछ ।

कोलिब्यासिलोसिस

यो रोग खोरको नियमित र उचित व्यवस्थापनको कमीका कारणले हुने भएकाले खोर व्यवस्थापनमा

बिशेष ध्यान पुराई सुधार गर्नुपर्दछ । कुखुराले खाने पानी, दाना दुषित भएमा ई. कोलाई (भ्। ऋयष्)ि

नामक जीवाणुले योरोग लगाउँछ ।

घरेलु उपचार ः

पानी सफा गर्न ५ ग्राम बेसार १ लिटर पानीमा हालेर कुखुरालाई खुवाउने र पानीको स्रोतहरु

सफा गर्नुपर्दछ ।

फोल पक्स

कुखुराको सियुर, आखा र लोतीमा स–साना दाना

आउनु, पहिले रातो देखिने दाना बिस्तारै बढ्नु अनि

कालो हुदै जानु यो रोगको प्रमुख लक्षण हो ।

लामखुट्टेको टोकाईबाट सर्ने यो रोगलाई ‘फोल पक्स’

भनिन्छ । यसमा श्वासप्रश्वासको समस्या पनि

देखिन्छ । एउटा कुखुराबाट अर्कोमा सर्ने भएकाले

यसले कुखुराको उत्पादकत्वमा हानी पुर्याउछ ।

घरेलु उपचार ः

दुई पोटी लसुनलाई पिसेर ४ लिटर पानीमा

मिसाउने र हरेक चल्लालाई दिनको एक

चोटी नुहाईदिने गर्नुपर्दछ ।

बाह्रय परजिवी

कुखुरामा जुम्रा तथा किर्ना परेमा कुखुराको विकास राम्रो हुदैंन र उत्पादनमा कमी आँउछ ।

घरेलु उपचार ः

यस्तो बेलामा हरेक कुखुरालाई खरानी–पानीले नुहार्ई्दिनेगर्नुपर्दछ ।

यस्तो बेलामा मेवाको पातलाई जलाएर खरानी बनाई कुखुराको शरीरमा लगाईदिनेगर्नुपर्दछ ।

आन्तरिक परजिवी

कुखुरामा जुका पर्ने समस्या प्रचुर मात्रामा पाईन्छ र यसले कुखुराको शारीरिक विकासमा कमी ल्याउँछ।

यदि कुखुराको दिसामा जुका देखिनुका साथैशारीरिक वृद्दीदर कम भएमा उपचार गर्नुपर्ने हुन्छ ।

घरेलु उपचार ः

यस्तो अवस्थामा कुखुरालाई प्याजको हरियो पात खान दिनुपर्दछ ।

यस्तो अवस्थामा निबुवाको रस पानीमा मिसाई कुखुरालाई खान दिनुपर्दछ ।

यस्तो अवस्थामा नीमको पात वा बोक्रा धुलो पारेर पानीमा मिसाई कुखुरालाई खान दिनुपर्दछ ।

चिसो लाग्ने

कुखुरालाई चिसो लागेमा नाकबाट तरल पदार्थ बग्ने वा झोक्राउने गर्दछ ।

चिसो व्यवस्थापन गर्ने घरेलु उपायहरु ः

कुखुरालाई चिसो लागेमा लसुन र खुसार्नी मिलाई साना–साना टुक्रा बनाएर खान दिनुपर्दछ ।

यस्तो अवस्थामा अदुवाको धुलो ५ ग्राम दुई लिटर पानीमा मिसाई खान दिनुपर्दछ ।

यस्तो अवस्थामा पिडालुको धुलोलाई पानीमा मिसाई ३ थोपा कुखुराको नाकमा हालि दिनुपर्दछ ।

यसबाहेक कुखुराले पातलो दिशा गरेमा घिउकुमारीको एउटा पात तिन लिटर पानीमा साना–साना टुक्रा

बनाइ मिसाएर खुवाउन सकिन्छ । कुखुरा राम्रोसँग नबढेमा मोथेको झार पानीमा मिसाएर खुवाउन

सकिन्छ। कुखुराको स्नायु सम्बन्धि समस्या जस्तै टाउको लत्राउने, खुट्टाको समस्या भएमा मकै भुटेर तातै

खुवाउन सकिन्छ ।